చరిత్ర, సంస్కృతి మరియు ఆధునిక వికాసాల నిలయం... భాగ్యనగరం 'హైదరాబాద్' సమగ్ర చరిత్ర
హైదరాబాద్: భారతదేశంలోని ప్రముఖ మహానగరాలలో ఒకటిగా, చారిత్రక కట్టడాలు మరియు టెక్నాలజీ రంగంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చుకున్న నగరం మన భాగ్యనగరం.
తెలంగాణ రాష్ట్రానికి రాజధానిగా విరాజిల్లుతున్న ఈ చారిత్రక నగరం, శతాబ్దాల కాలంగా అనేక రాజవంశాల పాలనను చూస్తూ నేడు గ్లోబల్ సిటీగా ఎదిగింది.
💻 అత్యాధునిక సాంకేతికతతో దూసుకుపోతున్న గ్లోబల్ హబ్.
పరిచయం మరియు భౌగోళిక విశేషాలు
హైదరాబాద్ భారతదేశంలోని ఆరవ అతిపెద్ద నగరమే కాకుండా, తెలంగాణ రాష్ట్రానికి రాజధాని మరియు పదేళ్లపాటు ఆంధ్రప్రదేశ్కు కూడా ఉమ్మడి రాజధానిగా సేవలందించింది. కృష్ణానది ఉపనదైన ముసీ నది ఒడ్డున 650 చదరపు కిలోమీటర్ల వైశాల్యంలో విస్తరించి ఉన్న ఈ నగర జనాభా సుమారు 6.8 మిలియన్లు కాగా, మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంత జనాభా సుమారు 7.75 మిలియన్లుగా ఉంది.
ఆగస్ట్ 19, 2014న తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్వహించిన 'సమగ్ర కుటుంబ సర్వే' ప్రకారం హైదరాబాద్ జనాభా 12 మిలియన్లు దాటింది. సముద్ర మట్టానికి సగటున 542 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న హైదరాబాద్, నగర కేంద్రానికి ఉత్తరాన నగర స్థాపనకు ముందే ఏర్పడిన హుస్సేన్ సాగర్తో పాటు అనేక కృత్రిమ సరస్సుల చుట్టూ కొండ ప్రాంతాలలో విస్తరించి ఉంది.
📋 హైదరాబాద్ సంక్షిప్త సమాచారం
- స్థాపన: 1591 (మొహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా)
- రాష్ట్రం: తెలంగాణ
- నది: ముసీ నది
- ముఖ్యమైన పేర్లు: సిటీ ఆఫ్ పెర్ల్స్, నిజాంల నగరం, జీనోమ్ వ్యాలీ, సైబరాబాద్
- కీలక ప్రదేశాలు: చార్మినార్, గోల్కొండ కోట, హుస్సేన్ సాగర్
పూర్వ మరియు మధ్య యుగాల చరిత్ర
నగరానికి సమీపంలో పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు జరిపిన తవ్వకాల్లో క్రీ.పూ. 500 నాటి ఇనుప యుగపు ఆనవాళ్లు బయటపడ్డాయి. ఆధునిక హైదరాబాద్ మరియు దాని చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతాన్ని గోల్కొండ ("గొర్రెల కాపరి కొండ") అని పిలిచేవారు. ఇది క్రీ.శ. 624 నుండి 1075 వరకు చాళుక్య రాజవంశం పాలనలో ఉంది. 11వ శతాబ్దంలో చాళుక్య సామ్రాజ్యం నాలుగు భాగాలుగా విడిపోయిన తర్వాత, ఆధునిక హైదరాబాద్కు ఈశాన్యంగా 148 కి.మీ దూరంలో ఉన్న వరంగల్ను కేంద్రంగా చేసుకుని పరిపాలించిన కాకతీయ రాజవంశం (1158–1310) నియంత్రణలోకి గోల్కొండ వచ్చింది.
ఆ తర్వాత కాకతీయ రాజవంశం ఢిల్లీ సుల్తాన్ అలావుద్దీన్ ఖిల్జీ చేతిలో ఓడిపోవడంతో ఖిల్జీ రాజవంశానికి సామంతుడిగా మారింది. ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్ 1325లో ఢిల్లీ సుల్తానేట్ను అధిష్టించి, వరంగల్ను తుగ్లక్ రాజవంశ పాలనలోకి తెచ్చాడు. ఆ తరువాత అలా-ఉద్-దిన్ బహమన్ షా బహమనీ సుల్తానేట్ను స్థాపించాడు. గోల్కొండ గవర్నరైన సుల్తాన్ కులీ బహమనీ సుల్తానేట్పై తిరుగుబాటు చేసి 1518లో కుతుబ్ షాహీ రాజవంశాన్ని స్థాపించాడు. అతను గోల్కొండ మట్టి కోటను పునరుద్ధరించి ఆ నగరానికి "ముహమ్మద్ నగర్" అని పేరు పెట్టాడు.
నగర స్థాపన మరియు కుతుబ్ షాహీ, నిజాంల పాలన
గోల్కొండలో ఎదురైన నీటి కొరతను నివారించడానికి ఐదవ సుల్తాన్ అయిన మొహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా 1591లో ముసీ నది ఒడ్డున హైదరాబాద్ను స్థాపించాడు. అతని పాలనలో నగరంలో చార్మినార్ మరియు మక్కా మస్జిద్లు నిర్మించబడ్డాయి. సెప్టెంబర్ 21, 1687న ముఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబ్ పాలనలోకి గోల్కొండ సుల్తానేట్ వచ్చింది.
1724లో అసఫ్ జా I ముబారిజ్ ఖాన్ను ఓడించి దక్కన్ సుబాపై స్వయంప్రతిపత్తిని సాధించి, 'అసఫ్ జাহী రాజవంశం' (హైదరాబాద్ నిజామ్లు) స్థాపించాడు. 1769లో హైదరాబాద్ నగరం నిజామ్ల అధికారిక రాజధాని అయింది. 1880లలో రైల్వేల ప్రవేశంతో పారిశ్రామిక అభివృద్ధి వేగవంతమైంది. 17 సెప్టెంబర్ 1948 వరకు నిజామ్లు హైదరాబాద్ను పాలించారు. ఆ తర్వాత ఆపరేషన్ పోలో ద్వారా హైదరాబాద్ భారత యూనియన్లో విలీనమైంది.
ఆధునిక హైదరాబాద్ మరియు గ్లోబల్ హబ్ గా ప్రస్థానం
నవంబర్ 1, 1956న భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా హైదరాబాద్ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధానిగా అవతరించింది. ఆ తర్వాత జూన్ 2014లో తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పుడు, హైదరాబాద్ కొత్త తెలంగాణ రాష్ట్రానికి రాజధానిగా నిలిచింది.
చారిత్రక సంపదకు తోడుగా, నేడు హైదరాబాద్ ఐటీ రంగంలో ప్రపంచ దిగ్గజ కంపెనీలను ఆకర్షిస్తూ 'సైబరాబాద్' గా పేరుగాంచింది. ఫార్మాస్యూటికల్ పరిశ్రమలకు నెలవుగా ఉండటంతో దీనికి 'జీనోమ్ వ్యాలీ' అనే పేరు కూడా వచ్చింది. అలాగే తెలుగు చలనచిత్ర పరిశ్రమకు ఇది ప్రధాన కేంద్రంగా వెలుగొందుతోంది.
🚀 సాంకేతిక రంగంలో ప్రపంచాన్ని శాసిస్తున్న భాగ్యనగరం...
🇮🇳 మన హైదరాబాద్... మన గర్వం!
